Allerzielen herdenking overleden vluchtelingen

Zondag 6 november 2016

Aan de grenzen van Europa spelen zich dagelijks drama’ s af. Mensen die op zoek zijn naar een beter en veiliger leven, verdrinken in zee of komen op andere manieren onderweg om. In 2014 en 2015 waren er meer dan 3.000 per jaar te betreuren. Maar 2016 is nu al het dodelijkste jaar met meer dan 3.500 doden.* Het gaat om mensen die meestal naamloos, in stilte sterven. Aan hen denken wij en hun namen worden genoemd zodat zij niet vergeten worden.

(* telling eind september 2016 bron: missing migrants IOM)

Voorafgaand aan de herdenking is er op de zolder van de Protestantse Diaconie in de Van Limmikhof (enkele minuten lopen van de Hermitage) een voorprogramma. Sebastiaan van der Zwaan (directeur Justice and Peace Nederland) houdt een introductie over migratie over zee en Geesje Werkman (beleidsmedewerker vluchtelingen bij Kerk in Actie) wordt geïnterviewd over haar reizen langs de grenzen waar vluchtelingen sterven tijdens hun reis.

Programma

15.15 uur: Inloop, zolder van de Protestantse Diaconie, Nieuwe Keizersgracht 1A

15.30 uur: Welkom

15:35 uur: Introductie door Sebastiaan van der Zwaan (Justice and Peace)

15.50 uur: Interview Geesje Werkman (Kerk in Actie)

17.00 uur: Start oecumenische herdenking op steiger voor de Hermitage onder leiding van Janneke Stegeman (theoloog van het jaar 2016)

Uploaded image

Janneke Stegeman

Voorganger
Uploaded image

Sebastiaan van der Zwaan

Spreker
Uploaded image

Geesje Werkman

Gast expert

Informatie

Locatie voorprogramma:
Nieuwe Keizersgracht 1A [zolder Van Limmikhof]
Locatie herdenking:
Amstel 51 [steiger voor Hermitage]

Neem voor meer informatie contact op met:
Protestantse Diaconie Amsterdam: Hanneke van Bezooijen, 06-10988523
Catholic Worker Amsterdam: Gerard Moorman, 06-81673263

De herdenking wordt georganiseerd door:

Client Client Client Client

Toespraak Sebastiaan van der Zwaan

directeur Justice and Peace
Bruggen bouwen in plaats van hogere muren

Met het korter worden van de dagen en het eind van het jaar in zicht is het goed gebruik de balans op te maken. Het leek me dan ook goed om dit vanmiddag hier in Amsterdam samen met jullie te doen. Ik wil met jullie kijken naar het beleid, hoe kan het ook anders, rond vluchtelingen en de verantwoordelijkheid die Nederland wel en niet neemt. Het zullen jammer genoeg niet alleen positieve conclusies zijn die ik met jullie wil delen, ons land is moe, en wordt gestuurd op basis van wantrouwen, cynisme en angst. Maar ik hoop, door dit samen met jullie te doen, dat we ook opnieuw zullen zien waarom het zo belangrijk is dat we blijven strijden en dat er ook positieve ontwikkelingen zijn die ons kracht en inspiratie geven om ons verder in te zetten. Voor mij is er geen betere week, dan de week van Allerheiligen en Allerzielen, dat we stil staan bij diegenen die zijn overleden, die alles achterlieten voor een veilig bestaan, maar die het niet haalden. Zij die stierven en zich opofferden voor een beter bestaan voor hun dierbaren, zodat zij in vrijheid en veiligheid kunnen leven. Als mensenrechtenorganisatie kennen wij een traditie van brieven schrijven, van mensen overtuigen. Vaak richten we ons op politici, in Nederland, Europa, om onrecht aan te kaarten, verandering te vragen, en met alternatieven en oplossingen te komen. Vorig jaar tijdens deze herdenking schreef Tineke Strik nog een open brief aan onze Minister President, ‘Beste Mark’ schreef ze, hij stond toen aan het begin van het Nederlandse EU presidentschap. Haar brief was een oproep aan Dhr. Rutten om serieus aan de slag te gaan met vluchtelingen. Dit betekende niet Europa afsluiten, maar juist veilige en legale overtochten te regelen om mensenlevens te redden. Bruggen bouwen in plaats van hoge muren zouden wij zeggen. Het betekent staan voor een gastvrij Europa, een gastvrij Nederland, waar samenwerking wordt gezocht, in plaats van muren op worden opgetrokken. Maar eerst schets ik nog een keer de uitdagingen. Op dit moment zijn er meer dan 65 miljoen vluchtelingen op de wereld. Het zijn vaak de armere landen, vanwege hun ligging ten opzichte van het conflict gebied, die de overgrote verantwoordelijkheid dragen voor het huisvesten van vluchtelingen. Maar vluchtelingen zijn niet alleen hun ‘pakkie an’, het is een verantwoordelijkheid van heel de internationale gemeenschap, ook die van Europa. En juist een Europese aanpak hebben wij daarom nodig. Niet alleen om steeds restrictiever beleid van landen te voorkomen, maar ook om verantwoordelijkheid te nemen en praktische oplossingen te vinden voor een wereldwijd probleem en omdat we anderen simpelweg willen en moeten helpen. Tineke sprak met haar brief de hoop uit dat Mark dit, samen met de Europese leiders zou inzien. Maar in 2016 hebben Rutte en zijn collega’s hun eigen plan getrokken. Ook al maakten ze afspraken en deden ze toezeggingen. Het afgelopen jaar stond voornamelijk in het teken van ‘tegenhouden’ en het ‘indammen van de vluchtelingenstroom’. Ik wil eerst stil staan bij de EU-Turkije deal. In Brussel wordt deze verkocht als een succes: minder mensen stappen in Turkije in een bootje om naar Griekenland te gaan, Turkije heeft aanpassingen doorgevoerd om vluchtelingen meer rechten te geven, er is een commitment uitgesproken voor hervestiging en relatief gezien is de druk op Griekenland afgenomen. Maar wat is de waarde hiervan als het fundamentele recht om asiel aan te vragen wordt ondermijnd? Dat je in principe de veiligste route naar Europa afsluit en de vluchtelingen in Griekenland de facto opsluit? Dat je Turkije nauwelijks meer kan aanspreken op hun mensenrechtenhandelingen? En als je weet dat er in Turkije rond een miljoen mensen klaarstaan om toch de oversteek naar Europa te maken als ze de kans krijgen. Is dit dan een menswaardige oplossing? Dan de muren die worden opgeworpen, waar wij na 1989 dachten dat er geen muur meer zou staan in Europa. We bouwen ze als een razende weer op, nu rond Europa. Om mensen tegen te houden en misschien zelfs om gewoon het probleem niet meer te hoeven zien. Maar wat is de waarde van de muren als je weet dat mensen als gevolg daarvan vastzitten in Griekenland en Italië. En dat de problemen zich achter deze muren alleen maar verder opstapelen. Is dat een duurzame en menswaardige oplossing? En dan de overtocht. Wat staat de vluchtelingen te wachten die de overtocht weten te overleven, de muren te overwinnen? Nog meer afschrikbeleid. In het kader van management van de uitdagingen rond vluchtelingen heeft Europa ingezet op afschrikbeleid. In de voorstellen wordt er gesproken over het indammen van rechten van vluchtelingen, sancties voor vluchtelingen die zich niet aan de procedures houden, met mogelijk zelfs het limiteren van basisrechten en –voorzieningen. Wat is de waarde van deze ‘oplossing’ als we het belangrijkste grondbeginsel van de Europese Unie, het beschermen en stimuleren van de mensenrechten, loslaten als het gaat om een groep mensen die deze het hardst nodig heeft? Tja, wat is de waarde van dit alles. Onze conclusie, als Justice and Peace, is dat we te weinig waarden delen, een menswaardig bestaan voor iedereen, solidariteit met de zwakkeren, eenieders mensenrechten willen beschermen en daar niet op afdingen. Het Nederlands beleid is in onze ogen waarde-loos. Maar tegelijk staan wij hier omdat wij niet willen wegkijken van de realiteit dat nog steeds mensen sterven op weg naar een veilig Europa. We moeten concluderen dat ook dit jaar een record aantal mensen het leven heeft gelaten tijdens de overtocht naar Europa. Bij hen, vaak naamloos gestorven, staan wij vandaag stil. Maar is het echt allemaal waardeloos? Ik weet dat ik zo meteen niet alleen sta op de steiger. Ik sta daar met een groep mensen die zich, net zoals ik, wil uitspreken. Mensen die vinden dat er verandering moet komen. En ik weet dat deze groep groter is dan de mensen die er vandaag zullen staan, dat deze groep zich over heel Nederland en Europa uitstrekt. Diegenen, velen op deze plek vandaag, die zich in Nederland, Europa en verder, inzetten voor vluchtelingen, jullie blijven handen en voeten geven aan het concept mensenrechten en humaniteit van vluchtelingen. In jullie samenwerking met nieuwkomers maken jullie concepten zoals menselijke waardigheid, solidariteit en gastvrijheid tot realiteit. Dit zie ik niet alleen hier maar ook tijdens onze Welkom Hier evenementen door het land, in de afgelopen maanden, in Den Haag en Delft en dit zal zo blijven in Amersfoort, volgend weekend, en Rotterdam, Dordrecht, Leidschendam-Voorburg, Maastricht, Haarlem, en andere steden in de komende maanden. Te weinig mensen weten wat er gebeurt en dat er een grote groep Nederlanders is die zich wel wil inzetten in Nederland. Laten we deze groep groter maken en meer mensen overtuigen van de kracht en waarde hiervan. Onze bijeenkomsten tot nu toe laten zien dat er zoveel potentie is die ongebruikt blijft. Laten we deze inzetten. Ook in andere delen van Europa heb ik de solidariteit voor vluchtelingen gezien. Ik stond een middag samen met vrijwilligers uit heel Europa, inclusief Griekenland, in de soepkeuken voor vluchtelingen. Van Justice and Peace collega’s uit heel Europa zijn er verhalen van vrijwilligers die kleding inzamelen voor vluchtelingen, vluchtelingen onderdak bieden, taallessen geven, als buddy vluchtelingen wegwijs maken in hun nieuwe buurt. Deze lokale kracht en steun kunnen wij ook gebruiken voor veilige en legale routes voor vluchtelingen naar Europa. Wij kunnen een voorbeeld nemen aan de humanitaire corridors, een initiatief van Sant’Egidio en anderen in Italië. Kwetsbare vluchtelingen worden op kosten van lokale sociale groepen naar Italië gehaald. De groepen zorgen niet alleen voor de financiën, maar ook voor de integratie en begeleiding van de vluchtelingen. Het enige wat de Italiaanse regering hoeft te doen is een humanitair visum te geven. Als wij eenzelfde systeem in Nederland kunnen opzetten, en in andere Europese landen, dan kunnen wij laten zien dat het anders kan. Humanitaire corridors moeten een aanvulling zijn op en niet in plaats komen van, de verantwoordelijkheid van Europese landen om manieren te creëren voor veilige overtochten. Europese landen moeten hun beloftes in het kader van hervestiging realiteit maken, naast het gebruiken van studie, werk en familiehereniging ’s visa. Het is toch eigenlijk te zot voor woorden, sorry voor mijn felheid, dat wij geplande AZC’s nu gaan sluiten omdat er minder mensen irregulier naar Nederland komen. Waarom gebruiken wij de AZC’s en de gecreëerde lokale solidariteit niet voor vluchtelingen die via hervestiging naar Nederland komen. Niet alleen komen ze dan veilig en legaal aan, maar hebben wij gelijk overzicht en kennis van hun achtergrond om gerichte integratie te verzorgen. Win-win lijkt mij. 2016 is het jaar van de barmhartigheid. Barmhartig zijn zij die zich ontfermen over hun medemensen, die in woord en daad hulp en ondersteuning bieden aan degenen die daaraan behoefte hebben. Wij zullen ons moeten blijven inzetten om deze boodschap realiteit te laten worden.

Contact